Η Αγία Σοφία βρίσκεται στο κέντρο της σύγχρονης κωμόπολης και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα κατάλοιπα που υποδηλώνουν ότι η Ανδραβίδα υπήρξε κάποτε η πρωτεύουσα του Πριγκιπάτου της Αχαΐας. Από τον ναό διατηρείται σήμερα κυρίως το τμήμα του ιερού.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν επαρκή στοιχεία για την αναπαράσταση της αρχικής μορφής του. Επρόκειτο για επιμήκη βασιλική με τρία κλίτη, τετράγωνη αψίδα ιερού και ορθογώνιους χώρους που αντιστοιχούσαν στα κλίτη. Το κεντρικό κλίτος είχε διπλάσιο πλάτος από τα πλάγια, ενώ σε ορισμένα σημεία διακρίνονται ακόμη ίχνη από τις βάσεις των κιόνων που έφεραν τις τοξοστοιχίες.

Σύμφωνα με τον Άγγλο περιηγητή των αρχών του 20ού αιώνα R. Rodd, αρχικά υπήρχαν δέκα κίονες από γρανίτη, τέσσερις από τους οποίους φέρεται να μεταφέρθηκαν σε άλλο ναό στα Λεχαινά. Η κάλυψη του ναού πρέπει να γινόταν με οξυκόρυφη ξύλινη στέγη.

Το δάπεδο του ιερού βρίσκεται σχεδόν ένα μέτρο υψηλότερα από εκείνο του κεντρικού κλίτους και η πρόσβαση γινόταν πιθανότατα μέσω βαθμίδων. Σήμερα τα δάπεδα των παρεκκλησίων εμφανίζονται υπερυψωμένα λόγω της συγκέντρωσης λίθων.

Τα τελευταία χρόνια είχε κατασκευαστεί τοίχος κατά μήκος του κεντρικού διαμερίσματος του ιερού, μέρος του οποίου απομακρύνθηκε κατά τη διάρκεια αναστηλωτικών εργασιών. Αντίστοιχος τοίχος φράσσει και την είσοδο στο βόρειο παρεκκλήσι.

Εξωτερικό του κτηρίου

Εκτός από το ιερό και τα παρεκκλήσια που συνδέονται με αυτό, δεν σώζεται σχεδόν τίποτα από την ανωδομή του κυρίως ναού. Οι εξωτερικοί τοίχοι της ανατολικής πλευράς είναι κατασκευασμένοι από πελεκητούς λίθους, ενώ σε ορισμένα σημεία εντοπίζονται τεμάχια πλίνθων για την πλήρωση μικρών κενών.

Διαγώνιες αντηρίδες ενίσχυαν τις γωνίες των παρεκκλησίων και της αψίδας του ιερού. Σήμερα διατηρείται μία στη βορειοδυτική γωνία του βόρειου παρεκκλησίου. Στο ίδιο σημείο διακρίνονται ίχνη κλίμακας που οδηγούσε στον μιναρέ.

Κατά την Τουρκοκρατία περιορίστηκε το μεγάλο ανατολικό παράθυρο και προστέθηκε μιχράμπ. Ο ναός πρέπει να ήταν ιδιαίτερα μεγάλος και πιθανότατα διέθετε δέκα διαμερίσματα και εγκάρσιο κλίτος.

Δομινικανοί Μοναχοί

Οι Δομινικανοί που έκτισαν την Αγία Σοφία αποτελούσαν μοναστικό τάγμα ιεροκηρύκων και πήραν το όνομά τους από τον ιδρυτή τους, τον Άγιο Δομίνικο. Κοιτίδα του τάγματος ήταν η νότια Γαλλία και ιδιαίτερα η περιοχή της Τουλούζης.

Η αρχιτεκτονική τους χαρακτηριζόταν από λιτότητα, αυστηρότητα και περιορισμένη διακόσμηση. Τα οικοδομήματά τους έπρεπε να εκφράζουν ταπεινότητα και μετριοφροσύνη, σύμφωνα με τις αρχές του τάγματος.

Ο ναός της Αγίας Σοφίας της Ανδραβίδας είναι καθαρά δυτικός και παρουσιάζει πολλά κοινά στοιχεία με άλλες δομινικανές εκκλησίες της Δύσης. Ο ερευνητής Meerseman διαίρεσε τη δομινικανή αρχιτεκτονική σε τρεις περιόδους και η Αγία Σοφία θεωρείται ότι ανήκει στη δεύτερη περίοδο.

Στην Ανδραβίδα οι Δομινικανοί πρέπει να είχαν την υποστήριξη του πριγκιπάτου, καθώς ο ναός χρησίμευε ως καθεδρικός. Παρά τον σημαντικό δημόσιο χαρακτήρα του, παρέμειναν πιστοί στις αρχές της λιτότητας και της ταπεινότητας.

Γενικότερα, οι μοναστικοί ναοί που κατασκευάστηκαν από δυτικούς στην Ελλάδα κατά τον 13ο αιώνα παρουσιάζουν κοινή μορφολογία. Η Παναγία στην Ίσοβα, ο ναός στο Ζαρακά και η Αγία Σοφία στην Ανδραβίδα παρουσιάζουν ομοιότητες τόσο στην κάτοψη όσο και σε επιμέρους αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες.

Ο Traquair τοποθετεί τη χρονολόγηση του ναού στις αρχές του 14ου αιώνα. Ο Bon τον χρονολογεί λίγο πριν από το 1250, μετά την εγκατάσταση των Δομινικανών στην Πελοπόννησο το 1240, ενώ η Kitsiki-Panagopoulos θεωρεί ότι πιθανότατα πρόκειται για την Αγία Σοφία που κατασκευάστηκε από τον Γοδεφρείδο Β΄ Βιλλεαρδουίνο.