ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ
Βουπρασία
Ένας τόπος με έντονο αγροτικό χαρακτήρα, ιστορικούς οικισμούς, φυσικά τοπία και μια ιδιαίτερη σχέση με τη γη και το Ιόνιο.
01
ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ
Η Δημοτική Ενότητα Βουπρασίας
Η Δημοτική Ενότητα Βουπρασίας βρίσκεται στον νομό Ηλείας και, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, αριθμούσε 11.204 κατοίκους. Πρωτεύουσά της είναι η Βάρδα.
Στην περιοχή περιλαμβάνονται η Μανωλάδα, η Νέα Μανωλάδα, το Νησίον, το Καπελέτο, η Νεάπολη, το Κουρτέσι, τα Καλυβάκια, οι Ξενιές και η Αετοράχη.
02
ΕΔΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
Βάρδα
Η Βάρδα, σύμφωνα με την απογραφή του 2001, είχε 4.110 κατοίκους μαζί με τους οικισμούς Κουγαίικα, Κώμη και Συμπάνιον. Ως οικισμός αναφέρεται από τις αρχές του 20ού αιώνα.
Καθοριστικός παράγοντας για την ανάπτυξή της υπήρξε η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής το 1888, σε συνδυασμό με τις εύφορες και παραγωγικές γεωργικές εκτάσεις της περιοχής.
Το πρώτο ρυμοτομικό σχέδιο του οικισμού δημιουργήθηκε το 1926 και ακολούθησε σημαντική ανάπτυξη. Η κεντρική γεωγραφική θέση της Βάρδας και ο ρόλος της ως συγκοινωνιακού κόμβου συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξή της.
Αρχικά ονομαζόταν «Σιδηροδρομικός Σταθμός Μανωλάδος», στη συνέχεια «Σ.Σ. Βάρδας» και τελικά Βάρδα.
Τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή άνοδο παρουσίασε η Βάρδα μεταξύ των απογραφών του 1961 και του 1971, όταν εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αρκετοί κάτοικοι των Ξενιών, οι οποίες εγκαταλείφθηκαν λόγω της δημιουργίας της τεχνητής λίμνης του Πηνειού.
03
ΟΙΚΙΣΜΟΙ
Γνωρίστε τη Βουπρασία
01
Μανωλάδα
Η Μανωλάδα είναι χωριό της Ηλείας και κατά την απογραφή του 2001 είχε 1.522 κατοίκους. Βρίσκεται σε εύφορη περιοχή της βορειοδυτικής Πελοποννήσου, νοτιοδυτικά της Πάτρας.
Το ομώνυμο Δημοτικό Διαμέρισμα περιλαμβάνει επίσης τους οικισμούς Λουτρά Υρμίνης, Μέγα Πεύκο, Μπρίνια και Σαμαραίικα.
02
Νέα Μανωλάδα
Μετά το 1922 και την ανταλλαγή των πληθυσμών εγκαταστάθηκαν στο χωριό νέοι κάτοικοι από το Ντεμούζντερε της Τουρκίας.
Έτσι δημιουργήθηκαν δύο ιστορικές κοινότητες, οι ντόπιοι και οι πρόσφυγες, γεγονός που αποτυπώνεται ακόμη και στην ύπαρξη δύο εκκλησιών στο χωριό.
Μαζί με τον οικισμό Αρβανιτακαίικα, το Δημοτικό Διαμέρισμα αριθμούσε 1.835 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001.
03
Καπελέτο
Το Καπελέτο βρίσκεται σε εύφορη περιοχή της βορειοδυτικής Πελοποννήσου και κατά την απογραφή του 2001 είχε 453 κατοίκους.
Το Δημοτικό Διαμέρισμα περιλαμβάνει το Καπελέτο και τα Θανασουλαίικα, με συνολικό πληθυσμό 568 κατοίκων.
04
Αετοράχη
Η Αετοράχη βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της Ηλείας, κοντά στα όρια με την Αχαΐα. Είναι χτισμένη στην άκρη ενός λόφου, στους πρόποδες του οποίου απλώνεται η τεχνητή λίμνη του Πηνειού.
Η θέση της είναι πανοραμική, με θέα προς τα χωριά της Πηνείας και την περιοχή της Αρχαίας Ήλιδας.
Η παλιά ονομασία του χωριού ήταν «Βάλακα», ονομασία που επικράτησε κατά την Τουρκοκρατία. Το καλοκαίρι του 1957 μετονομάστηκε σε Αετοράχη, από τις τοποθεσίες «Αετός» και «Ράχη».
05
Ξενιές
Η περιοχή των Ξενιών απαρτίζεται από τα χωριά Καλυβάκια και Παλαιοχώρα, γνωστή παλαιότερα και ως Νταούτι.
Ο πληθυσμός της περιοχής υπολογίζεται περίπου στους 200 κατοίκους.
ΙΣΤΟΡΙΑ · ΦΥΣΗ · ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ
Υρμίνη – Κουνουπέλι
Ένας ξεχωριστός τόπος όπου η μυθολογία, η αρχαιολογία, το Ιόνιο και οι ιαματικές πηγές συναντώνται σε ένα μοναδικό φυσικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με τη μυθολογία, την πόλη Υρμίνη έχτισε ο Άκτορας, γιος του Φόρβαντα, εγγονός του Λαπίθη και αδελφός του βασιλιά Αυγεία, προς τιμήν της μητέρας του Υρμίνης.
Η Υρμίνη θεωρείται προομηρική πόλη, ενώ τα πρώτα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή ανάγονται στην Παλαιολιθική και Νεολιθική εποχή. Κατά τα Μυκηναϊκά χρόνια εγκαταστάθηκε στην περιοχή ισχυρός ηγεμόνας και δημιουργήθηκαν οχυρωματικά έργα.
Οι λόφοι του Κουνουπελίου
Σε απόσταση περίπου 9 χλμ. βορειοδυτικά της Βάρδας, στην περιοχή Κουνουπέλι, βρίσκονται δύο μικροί λόφοι ύψους περίπου 50 και 80 μέτρων.
Κατά την αρχαιότητα θεωρείται ότι αποτελούσαν νησίδες πριν από τη δημιουργία της σημερινής πεδιάδας μέσω προσχώσεων της θάλασσας και της λίμνης Λάμιας.
Στον έναν από τους δύο λόφους σώζονται κατάλοιπα φραγκικού τείχους, το οποίο χρησιμοποιούνταν για τη διαμονή της φρουράς του διοικητή της περιοχής.
Στον δεύτερο λόφο υπήρχε χριστιανικός ναός, η πολυτέλεια του οποίου μαρτυρείται από μεγάλες μαρμάρινες πλάκες με βυζαντινά ανάγλυφα. Μεγάλο μέρος των καταλοίπων χάθηκε κατά τις εδαφικές παρεμβάσεις της περιόδου της γερμανικής κατοχής.
Βορειότερα υπήρχε οικοδόμημα που ο Πουκεβίλ το 1815 αναγνώρισε ως ναό του Αγίου Πέτρου, ενώ ανατολικότερα βρίσκεται ναός αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο.
Αρχαιολογικά κατάλοιπα
Στην κορυφή του λόφου διατηρείται έως σήμερα τετραγωνικός πύργος, ενώ ιδιαίτερης σημασίας θεωρείται σειρά θεμελίων πελασγικού τείχους ανάμεσα στην περιοχή του πύργου και τον ναό του Αγίου Πέτρου.
Το τείχος αυτό αποτελεί σημαντικό δείγμα αρχαίου συνοικισμού και θεωρείται λείψανο προομηρικής ακρόπολης. Στην ευρύτερη περιοχή έχουν επίσης εντοπιστεί θεμέλια πολυάριθμων οικοδομημάτων.
Τα Λουτρά της Υρμίνης
Τα λουτρά της Υρμίνης στο Κουνουπέλι αποτελούν ένα ιδιαίτερο μνημείο της περιοχής. Η ανάβλυση των νερών τους είχε σταματήσει μετά τον μεγάλο σεισμό του 1955 και επανεμφανίστηκε έπειτα από τον σεισμό της 8ης Ιουνίου.
Οι ασβεστολιθικοί σχηματισμοί συνδέουν το οικοσύστημα με τις πηγές του ιαματικού νερού και δημιουργούν έναν βιότοπο με σημαντικές δυνατότητες φυσικής και ήπιας τουριστικής αξιοποίησης.
Κατά την παράδοση, η Υρμίνη αποτελούσε στην αρχαιότητα ιδιαίτερο διοικητικό διαμέρισμα πριν ενωθεί με το κράτος των Επειών. Αναφορές στην περιοχή συναντώνται στον Όμηρο αλλά και στον Στράβωνα.
Αρχαία παράδοση αναφέρει ακόμη ότι η βασίλισσα των Επειών Υρμίνα χρησιμοποιούσε τα λουτρά για τη θεραπεία ασθένειας.
Η Υρμίνη συνδέει σε έναν ενιαίο τόπο την προομηρική ιστορία, τη μυθολογία, την αρχαιολογική κληρονομιά και τις φυσικές ιαματικές πηγές της βορειοδυτικής Ηλείας.
Το σπήλαιο των ιαματικών πηγών
Μεγάλης σημασίας είναι το σπήλαιο που βρίσκεται στην περιοχή των λουτρών, λίγα μόλις μέτρα από τη θάλασσα. Από το εσωτερικό του αναβλύζουν τα ιαματικά νερά της πηγής.
Η υψομετρική διαφορά του σπηλαίου από την επιφάνεια της θάλασσας δεν ξεπερνά περίπου το 1,5 μέτρο.
Παρότι είναι γνωστό από την αρχαιότητα για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, τα βαθύτερα τμήματα του σπηλαίου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα.
Ο πρώτος θάλαμος έχει μήκος περίπου 16 μέτρα, με πλάτος που ξεκινά από περίπου 70 εκατοστά και φτάνει έως τα 4 μέτρα, ενώ το βάθος του νερού κυμαίνεται περίπου από 15 έως 30 εκατοστά.
Το 1987 ομάδα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και του Εργαστηρίου Οργανικής Χημικής Τεχνολογίας και Περιβάλλοντος, με υπεύθυνο τον καθηγητή Γ. Βαλκανά, πραγματοποίησε επιτόπια έρευνα για την αξιοποίηση και την αντιμετώπιση προβλημάτων των ιαματικών πηγών της περιοχής.
05
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Κουνουπέλι & Λουτρά Υρμίνης
